Przedszkole Miejskie Nr 43
z Oddziałami Integracyjnymi
w Sosnowcu
 
   Home      Międzyzębowość przyczyny objawy skutki

 

MIĘDZYZĘBOWOŚĆ -

PRZYCZYNY, OBJAWY, SKUTKI

 

            Pojawiający się język pomiędzy zębami w trakcie mówienia, uchylona żuchwa, nawykowe oddychanie torem ustnym, chrapanie podczas snu, trudności w żuciu i połykaniu pokarmu, piciu – to wszystko są objawy, które powinny skłonić rodziców do wizyty u logopedy.

 

Międzyzębowość, interdentalność, MFS – zaburzenie miofunkcjonalne w obszarze orofacjalnym,  dyskineza orofacjalna – to nazwy jednej i tej samej dysfunkcji narządów mowy, która w ostatnich latach jest bardzo częsta diagnozowana przez logopedów.  Współczesna logopedia i medycyna upatruje powodów powstawania międzyzębowości w kilku czynnikach:

1. Laryngologicznym : przerost trzeciego migdała skutkuje niedrożnością jamy nosowo-gardłowej i utrudnia oddech prawidłowym torem nosowym. Dochodzi do wymuszonego oddechu ustami. Taki tor oddechowy mechanicznie osłabia napięcie w obrębie mięśnia żwacza co skutkuje niedomykaniem żuchwy do szczęki. W przypadku mocno rozrośniętego trzeciego migdała w mowie można wysłuchać tzw. nosowanie – głoski mają zaburzone brzmienie spowodowane nieprawidłową motoryką podniebienia miękkiego przytrzymywanego właśnie przez migdał. Zmiana brzmienia głosek przypomina mowę podczas silnego kataru, np. mama brzmi jak baba.  Przerośnięty trzeci migdał dodatkowo może być przyczyną opóźnionego rozwoju funkcji słuchowych. Przewlekły katar, alergie przejawiające się zapaleniem śluzówki nosa, skrzywienie przegrody nosowej, polipy itp. również powodują niedomykanie żuchwy.

2. Ortodontycznym : dokarmianie dziecka piersią powyżej 18 m-ca lub butelką po ukończeniu 12 m-ca powoduje wadliwe położenie języka w jamie ustnej a także brak treningu mięśni warg i żuchwy. Połykanie niemowlęce (infantylne) z językiem pracującym w osi poziomej wygasa w 18 m-cu życia i następnie około 25-36 m-ca życia pojawia się połykanie dojrzałe. Wtedy język w trakcie jedzenia oraz pozycji gotowości osiąga tzw. prawidłową pozycję spoczynkową, tzn. czubek języka lokuje się na styku linii górnych zębów i dziąseł. To ułożenie sprzyja „dociąganiu” żuchwy do szczęki, domykając jednocześnie usta i wymuszając prawidłowy nosowy tor oddechowy. Nieprawidłowo dobrany smoczek (zbyt duży smoczek lub zbyt duży otwór, z którego wypływa pokarm) również sprzyja powstawaniu międzyzębowości. Podczas przedłużającego się karmienia naturalnego, butelką lub nawykowego ssania kciuka, pieluszki, obgryzania paznokci itp. dochodzi również do wykrzywienia łuków zębowych w okolicach siekaczy (zęby 2,1,1,2) powodując wadę  określaną jako zgryz otwarty. Język przesuwając się w osi poziomej wywołuje również nacisk na siekacze, co może spowodować wypchnięcie zębów poza linię wału dziąsłowego. Niestety są to najtrudniejsze przypadki w logopedycznej terapii interdentalności. Wymagają nie tylko oddziaływania behawioralnego (usunięcie nawyku ssania, obgryzania itd.) ale współterapii ortodontycznej wyprowadzającej wadę zgryzu.

2. Integracja sensoryczna – jeżeli występuje nawykowe wkładanie do ust palca/palców, różnych przedmiotów, gryzienie, silne dociskanie szczoteczki lub niechęć do szczotkowania zębów, wybiórczość pokarmowa w zakresie konsystencji lub smaku pokarmów albo ślinotok, powodem może być zakłócone przetwarzanie czuciowe w obrębie jamy ustnej.

3. Zaburzenia tonusu mięśniowego w ciele – międzyzębowość i związane z nią zaburzenia miofunkcjonalne mogą manifestować się przy zaburzonej motoryce i statyce całego ciała np. w przypadku obniżonego napięcia mięśniowego w różnych osiach lub w zaburzeniach napięcia o charakterze mieszanym. Zdarza się, że interdentalności towarzyszy ubezdźwięcznianie głosek (np. żaba jest wymawiana jako szapa), tj. zastępowaniu głosek dźwięcznych ich bezdźwięcznymi odpowiednikami. Ubezdźwięcznienie wtedy wynika ze zbyt słabego napięcia w strukturach stawowo-więzadłowo-mięśniowych krtani postrzeganej jako narząd głosotwórczy.

 

            Skutek realizacji głosek przy zaburzeniach międzyzębowych przejawia się zniekształceniu dźwięku oraz niewłaściwym układzie narządów artykulacyjnych, głównie wsuwaniem języka pomiędzy zęby. Zniekształceniu artykulacyjnemu mogą ulec pojedyncze głoski lub całe ich szeregi i dotyczy to głosek: s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, ś, ź, ć, dź, t, d, n, l, r. Ilość głosek ulegających deformacji  jest więc na tyle duża, że pociąga za sobą możliwość zmiany brzmienia całych wyrazów lub nawet zdań. Efektem tego mowa może być pozbawiona funkcji komunikatywnej – rozmówca nie będzie w stanie zrozumieć treści nadawanej do niego wypowiedzi. Niestety nie są to przypadki odosobnione, a koszt emocjonalny i społeczny ponoszony zarówno przez dzieci jak i dorosłych jest niebywale wysoki – izolacja, wycofanie, brak umiejętności budowania trwałych i długoterminowych relacji interpersonalnych, utrudnione budowanie drogi kariery zawodowej, wykluczenie z możliwości wykonywania zawodów wymagających prawidłowej artykulacji – aktor, dziennikarz, komentator np. sportowy, nauczyciel. Następuje obniżenie odbioru wizerunku społecznego - osoby mogą być postrzegane są jako mniej kompetentne w swojej pracy.

            Niestety jedyną możliwością zniwelowania międzyzębowej wady artykulacyjnej jest aktywna i rzetelna współpraca pacjenta z logopedą w ramach terapii.  Wada ta sama nie ustępuje, nie ma zatem możliwości, aby dziecko z niej samo „wyrosło” - u osób dorosłych również można zaobserwować interdentalność.

Opracowanie: mgr Anna Kamińska – logopeda, mgr Agnieszka Hankus - neurologopeda


STRONA INTERNETOWA MINISTERSTWA EDUKACJI NARODOWEJ - http://www.reformaedukacji.men.gov.pl